Η αυλαία της Συνόδου Κορυφής στις Βρυξέλλες έκλεισε αφήνοντας πίσω της μια αίσθηση μετέωρης αναμονής. Στη βαριά σκιά του πολέμου στο Ιράν και της ανεξέλεγκτης ανόδου των διεθνών τιμών ενέργειας, οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης φάνηκαν διχασμένοι ως προς την ταχύτητα και το βάθος των κοινών παρεμβάσεων. Μέσα σε αυτό το ρευστό γεωπολιτικό περιβάλλον, η Αθήνα ετοιμάζεται να ρίξει στη μάχη ένα ισχυρό δημοσιονομικό «οπλοστάσιο» ύψους 2 δισεκατομμυρίων ευρώ, το οποίο έχει ως στόχο να θωρακίσει τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις από το νέο κύμα ακρίβειας που απειλεί την κοινωνική συνοχή.
Το κυβερνητικό πλάνο είναι ήδη έτοιμο και αναμένει το τελικό «πράσινο φως» από τις Βρυξέλλες για την αξιοποίηση των πρωτογενών πλεονασμάτων της διετίας 2026-2027. Το μεγάλο στοίχημα είναι η χαλάρωση του ορίου δαπανών, ώστε να μπορέσει η χώρα να διοχετεύσει 1 δισ. ευρώ φέτος και ακόμα 1 δισ. ευρώ το επόμενο έτος απευθείας στην πραγματική οικονομία. Παρά την έλλειψη ομοφωνίας στην Ε.Ε. για την ενεργοποίηση της ρήτρας διαφυγής, το οικονομικό επιτελείο παραμένει σε ετοιμότητα, παρακολουθώντας στενά τις κινήσεις χωρών όπως η Ιταλία και η Πορτογαλία που έχουν ήδη προχωρήσει σε μειώσεις φόρων.
Η επιστροφή του «οπλοστασίου» του 2022
Η στρατηγική της κυβέρνησης βασίζεται στη δοκιμασμένη «εργαλειοθήκη» της κρίσης του 2022. Ο σχεδιασμός προβλέπει ότι οι παρεμβάσεις θα είναι λελογισμένες και σταδιακές, ώστε να μην εξαντληθούν οι πόροι πριν φανεί η διάρκεια της κρίσης. Στο τραπέζι βρίσκεται η επανεργοποίηση της επιδότησης καυσίμων τύπου Fuel Pass, η οποία θα αφορά οδηγούς αυτοκινήτων και μοτοσικλετών με εισοδηματικά κριτήρια που θα φτάνουν έως και τις 30.000 ευρώ. Η ενίσχυση αυτή αναμένεται να κυμανθεί από 45 έως 100 ευρώ, ανάλογα με τον τύπο του οχήματος και την περιοχή κατοικίας των δικαιούχων, με ιδιαίτερη μέριμνα για τις νησιωτικές περιοχές.
Παράλληλα, εξετάζεται η οριζόντια επιδότηση στην αντλία για το πετρέλαιο κίνησης (diesel), με το μοντέλο της άμεσης μείωσης κατά 0,15 ευρώ ανά λίτρο. Πρόκειται για ένα μέτρο που στοχεύει απευθείας στη συγκράτηση του κόστους μεταφοράς των προϊόντων, ώστε να περιοριστούν οι δευτερογενείς ανατιμήσεις στην αγορά. Αν οι πιέσεις στις διεθνείς τιμές αποκτήσουν μόνιμο χαρακτήρα, η κυβέρνηση είναι έτοιμη να προχωρήσει και στην έκδοση μιας νέας «Επιταγής Ακρίβειας», η οποία θα απευθύνεται στα πλέον ευάλωτα νοικοκυριά, τους χαμηλοσυνταξιούχους και τους μακροχρόνια ανέργους.
Προστασία για τον αγροτικό τομέα και την ακτοπλοΐα
Η ακρίβεια απειλεί να «χτυπήσει» και το καλάθι του νοικοκυριού μέσω της αύξησης του κόστους παραγωγής. Για τον λόγο αυτό, εξετάζεται η επιβολή πλαφόν στο μεικτό περιθώριο κέρδους στα φυτοπροστατευτικά προϊόντα, καθώς και η απευθείας οικονομική στήριξη των αγροτών. Στόχος είναι να δημιουργηθεί ένα «δίχτυ προστασίας» που θα αποτρέψει ένα νέο κύμα ανατιμήσεων στα αγροτικά προϊόντα, το οποίο θα επιβάρυνε περαιτέρω τον πληθωρισμό.
Σημαντικές παρεμβάσεις αναμένονται και στον χώρο της ακτοπλοΐας, ώστε να μην εκτοξευθούν οι τιμές των εισιτηρίων ενόψει της τουριστικής περιόδου. Στο μικροσκόπιο βρίσκεται η μείωση των λιμενικών τελών έως και 50%, καθώς και η κρατική επιδότηση των υποχρεωτικών εκπτώσεων σε κοινωνικές ομάδες. Επιπλέον, εξετάζεται σοβαρά η μείωση του ΦΠΑ στα εισιτήρια των οχημάτων από το 24% στο 13%, προκειμένου να εξισωθεί με τον συντελεστή που ισχύει για τους επιβάτες και να συγκρατηθεί το συνολικό κόστος μετακίνησης προς τα νησιά.
Στοχευμένες παρεμβάσεις και πλαφόν στο κέρδος
Κυβερνητικά στελέχη υπογραμμίζουν ότι η βασική κατεύθυνση δεν είναι η λήψη γενικευμένων μέτρων που θα μπορούσαν να εκτροχιάσουν τον προϋπολογισμό, αλλά οι στοχευμένες παρεμβάσεις. Ήδη το πλαφόν στο περιθώριο κέρδους για τα καύσιμα και 61 κατηγορίες προϊόντων σούπερ μάρκετ έχει παραταθεί έως τις 30 Ιουνίου, λειτουργώντας ως ανάχωμα στην αισχροκέρδεια. Το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους έχει ενεργοποιήσει ένα σχέδιο προληπτικής παρακολούθησης, ώστε αν διαπιστωθεί ότι οι διεθνείς αυξήσεις μεταφέρονται επιθετικά στη λιανική, τα μέτρα τύπου Power Pass και Fuel Pass να ενεργοποιηθούν εντός των επόμενων ημερών.
Η ελληνική πλευρά αναμένει να ξεκαθαρίσει το τοπίο σε ευρωπαϊκό επίπεδο μέσα στις επόμενες εβδομάδες. Η κυβέρνηση ξεκαθαρίζει ότι διαθέτει την ετοιμότητα και τα αντανακλαστικά για να προστατεύσει την κοινωνία, παραμένοντας όμως πιστή στη δέσμευση για δημοσιονομική σταθερότητα. Η «μάχη» των Βρυξελλών συνεχίζεται, αλλά η Αθήνα έχει ήδη το δάχτυλο στη σκανδάλη για την ενεργοποίηση ενός πακέτου στήριξης που θα προσφέρει ουσιαστική ανακούφιση σε εκατομμύρια πολίτες.