Τα τελευταία χρόνια οι επιστήμονες προσπαθούν να κατανοήσουν καλύτερα τις μακροπρόθεσμες συνέπειες που μπορεί να έχουν οι σοβαρές λοιμώξεις του αναπνευστικού οργανισμού. Μια νέα επιστημονική μελέτη φέρνει στο φως στοιχεία που προκαλούν προβληματισμό, καθώς δείχνει ότι έντονες ιογενείς λοιμώξεις, όπως η Covid-19, η βαριά γρίπη ή η πνευμονία, ενδέχεται να αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του πνεύμονα αρκετά χρόνια μετά την ανάρρωση.
Νέα έρευνα συνδέει σοβαρές λοιμώξεις του αναπνευστικού με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου
Η έρευνα, η οποία δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Cell, εξετάζει πώς οι σοβαρές λοιμώξεις μπορούν να επηρεάσουν τη λειτουργία των πνευμόνων σε βάθος χρόνου. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, ορισμένοι ιοί φαίνεται να προκαλούν μόνιμες αλλαγές στο μικροπεριβάλλον των πνευμόνων, δημιουργώντας συνθήκες που μπορεί να ευνοήσουν την ανάπτυξη καρκινικών κυττάρων.
Οι πνεύμονες «θυμούνται» τη λοίμωξη
Οι επιστήμονες που συμμετείχαν στη μελέτη επισημαίνουν ότι η βασική αιτία αυτής της εξέλιξης είναι η παρατεταμένη φλεγμονή που μπορεί να παραμείνει στους πνεύμονες μετά από μια σοβαρή λοίμωξη. Όταν ο οργανισμός αντιμετωπίζει έναν ισχυρό ιό, ενεργοποιεί μια σειρά από αμυντικούς μηχανισμούς. Ωστόσο, σε ορισμένες περιπτώσεις, η φλεγμονή που προκαλείται δεν υποχωρεί πλήρως ακόμη και μετά την ανάρρωση.
Η χρόνια φλεγμονή αποτελεί γνωστό παράγοντα που μπορεί να συμβάλει στην ανάπτυξη καρκίνου σε διάφορα όργανα του σώματος. Στην περίπτωση των πνευμόνων, φαίνεται πως οι επαναλαμβανόμενες ή έντονες λοιμώξεις μπορούν να αφήσουν το όργανο σε μια κατάσταση «βιολογικού στρες», καθιστώντας το πιο ευάλωτο σε μελλοντικές βλάβες. Για να εξετάσουν πιο αναλυτικά το φαινόμενο, οι ερευνητές πραγματοποίησαν πειράματα σε ποντίκια αλλά και ανάλυση δεδομένων από ανθρώπινους πληθυσμούς. Στα πειραματόζωα παρατηρήθηκε ότι εκείνα που είχαν περάσει σοβαρές λοιμώξεις των πνευμόνων εμφάνιζαν μεγαλύτερη πιθανότητα ανάπτυξης καρκινικών όγκων σε σύγκριση με τα υγιή. Παράλληλα, τα ζώα που είχαν υποστεί τέτοιες λοιμώξεις παρουσίαζαν και υψηλότερα ποσοστά θνησιμότητας όταν εκδήλωναν καρκίνο του πνεύμονα, γεγονός που δείχνει ότι οι επιπτώσεις των λοιμώξεων μπορεί να είναι ιδιαίτερα σοβαρές.
Οι επιστήμονες στράφηκαν στη συνέχεια και σε δεδομένα από ανθρώπινους ασθενείς. Η ανάλυση έδειξε ότι άτομα που είχαν νοσηλευτεί στο παρελθόν λόγω σοβαρής λοίμωξης από Covid-19 παρουσίαζαν αυξημένες πιθανότητες να διαγνωστούν αργότερα με καρκίνο του πνεύμονα. Η αύξηση του κινδύνου υπολογίστηκε περίπου κατά 24% σε σχέση με άτομα που δεν είχαν περάσει σοβαρή λοίμωξη. Μάλιστα, η συσχέτιση αυτή παρατηρήθηκε ανεξάρτητα από άλλους γνωστούς παράγοντες κινδύνου, όπως το κάπνισμα ή η ύπαρξη άλλων ασθενειών. Η μελέτη έδωσε επίσης ιδιαίτερη έμφαση στον ρόλο ορισμένων κυττάρων του ανοσοποιητικού συστήματος. Τα ουδετερόφιλα και τα μακροφάγα, κύτταρα που κανονικά προστατεύουν τους πνεύμονες από λοιμώξεις, φαίνεται πως μπορεί να επηρεάζονται σημαντικά από τις ιογενείς επιθέσεις.
Τι συμβαίνει στους πνεύμονες μετά τη νόσηση
Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι ιοί προκαλούν δυσλειτουργία σε αυτά τα κύτταρα, με αποτέλεσμα να δημιουργείται ένα περιβάλλον που ευνοεί την ανάπτυξη όγκων. Οι επιστήμονες περιγράφουν αυτό το φαινόμενο ως «προ-ογκογόνο περιβάλλον», δηλαδή μια κατάσταση όπου οι ιστοί γίνονται πιο ευάλωτοι σε καρκινικές μεταβολές. Επιπλέον, σημαντικές αλλαγές εντοπίστηκαν και στα επιθηλιακά κύτταρα των πνευμόνων, τα οποία αποτελούν την επένδυση των αεραγωγών και των κυψελίδων. Οι κυψελίδες είναι τα μικροσκοπικά τμήματα των πνευμόνων όπου πραγματοποιείται η ανταλλαγή οξυγόνου και διοξειδίου του άνθρακα. Οι μεταβολές αυτές φαίνεται ότι μπορούν να παραμείνουν για μεγάλο χρονικό διάστημα μετά τη λοίμωξη, δημιουργώντας ένα υπόβαθρο που μπορεί να οδηγήσει σε καρκινικές εξελίξεις ακόμη και χρόνια αργότερα.
Τι δείχνει η νέα έρευνα για όσους νόσησαν βαριά
Παρά τα ανησυχητικά στοιχεία, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι υπάρχουν και θετικά ευρήματα. Σύμφωνα με τη μελέτη, ο εμβολιασμός κατά της Covid-19 φαίνεται να μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο αυτών των αλλαγών στους πνεύμονες. Οι άνθρωποι που είχαν εμβολιαστεί πριν νοσήσουν παρουσίαζαν μικρότερη πιθανότητα να αναπτύξουν τις φλεγμονώδεις αλλοιώσεις που συνδέονται με τον αυξημένο κίνδυνο καρκίνου. Σε ορισμένες περιπτώσεις μάλιστα, τα άτομα που πέρασαν ήπια μορφή της νόσου φάνηκε να έχουν ακόμη και ελαφρώς μειωμένο κίνδυνο.
Οι επιστήμονες θεωρούν ότι τα ευρήματα αυτά υπογραμμίζουν τη σημασία της πρόληψης και της σωστής ιατρικής παρακολούθησης μετά από σοβαρές λοιμώξεις. Προτείνουν μάλιστα οι γιατροί να παρακολουθούν πιο στενά τους ασθενείς που έχουν περάσει βαριά μορφή Covid-19, γρίπης ή πνευμονίας. Η έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου του πνεύμονα είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς όταν η νόσος εντοπιστεί σε αρχικό στάδιο οι πιθανότητες επιτυχούς θεραπείας αυξάνονται σημαντικά. Σήμερα ο καρκίνος του πνεύμονα αποτελεί μία από τις κυριότερες αιτίες θανάτου από καρκίνο παγκοσμίως. Παρά το γεγονός ότι το κάπνισμα παραμένει ο σημαντικότερος παράγοντας κινδύνου, ένα σημαντικό ποσοστό των ασθενών που διαγιγνώσκονται κάθε χρόνο δεν έχουν καπνίσει ποτέ.